Lương Gross sang Net 2026: cách tính & ví dụ chi tiết

Khi đi phỏng vấn, công ty báo "lương 20 triệu" nhưng cuối tháng tài khoản chỉ nhận về hơn 17 triệu. Khoản chênh lệch đó chính là sự khác nhau giữa lương Gross và lương Net. Bài này hướng dẫn bạn tự tính từ Gross sang Net theo đúng quy định 2026, kèm công thức từng bước và ví dụ cụ thể bằng VND.

Gross và Net khác nhau thế nào?

Hiểu đơn giản:

• Lương Gross là tổng thu nhập trước khi trừ bất kỳ khoản nào. Đây là con số ghi trên hợp đồng lao động và là căn cứ để đóng bảo hiểm, tính thuế.
• Lương Net là số tiền thực nhận về tài khoản sau khi đã trừ bảo hiểm bắt buộc và thuế thu nhập cá nhân (TNCN).

Công thức tổng quát:

Nhiều người thích deal lương Net cho "chắc ăn", nhưng deal Gross lại minh bạch hơn vì bạn biết rõ mình được đóng bảo hiểm trên mức nào. Mức đóng bảo hiểm cao thì sau này lương hưu, trợ cấp thất nghiệp, thai sản cũng cao hơn.

Hai nhóm khoản bị trừ

Từ Gross về Net, tiền lương đi qua hai "cửa khẩu": bảo hiểm bắt buộc rồi mới đến thuế TNCN.

Khoản 1: Bảo hiểm bắt buộc (người lao động đóng 10,5%)

Người lao động Việt Nam đóng tổng cộng 10,5% trên tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm, gồm:

Ngoài phần này, người sử dụng lao động (công ty) còn đóng thêm khoảng 21,5% nữa cho bạn (gồm BHXH, BHYT, BHTN, bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp). Phần 21,5% này là chi phí của doanh nghiệp, không bị trừ vào lương Net của bạn, nhưng vẫn là quyền lợi tích lũy cho bạn.

Khoản 2: Thuế thu nhập cá nhân (TNCN)

Sau khi trừ bảo hiểm, phần còn lại mới được tính thuế TNCN, nhưng không phải trừ thẳng. Bạn được giảm trừ trước:

• Giảm trừ bản thân: 11.000.000đ/tháng.
• Giảm trừ người phụ thuộc: 4.400.000đ/người/tháng (con nhỏ, cha mẹ già không có thu nhập... phải đăng ký với cơ quan thuế).

Chỉ phần thu nhập vượt qua các mức giảm trừ này mới phải nộp thuế, theo biểu lũy tiến từng phần.

Trần đóng bảo hiểm và lưu ý theo vùng

Không phải lương bao nhiêu cũng đóng bảo hiểm trên toàn bộ. Có hai mức trần:

• Trần đóng BHXH và BHYT = 20 × lương cơ sở = 20 × 2.340.000 = 46.800.000đ/tháng. Nếu Gross của bạn cao hơn 46,8 triệu thì BHXH và BHYT vẫn chỉ tính trên 46,8 triệu.
• Trần đóng BHTN = 20 × lương tối thiểu vùng. Mỗi vùng có một mức trần khác nhau.

Lương tối thiểu vùng (áp dụng cho bài tính dưới đây):

Vùng I gồm các quận nội thành lớn (TP.HCM, Hà Nội...); vùng IV là các khu vực còn lại. Với đa số người lương dưới 46,8 triệu thì các trần này chưa ảnh hưởng, cứ tính bảo hiểm trên đúng lương Gross.

Công thức tính Gross sang Net theo 5 bước

Hãy ghi nhớ quy trình này, mọi mức lương đều tính giống nhau:

1. Bước 1 – Tính bảo hiểm: Bảo hiểm = Gross × 10,5% (nếu Gross dưới trần 46,8 triệu).
2. Bước 2 – Thu nhập trước thuế: = Gross − Bảo hiểm.
3. Bước 3 – Trừ giảm trừ gia cảnh: = Thu nhập trước thuế − 11.000.000 − (4.400.000 × số người phụ thuộc). Kết quả là thu nhập tính thuế. Nếu ≤ 0 thì không phải nộp thuế.
4. Bước 4 – Tính thuế TNCN theo biểu lũy tiến từng phần (xem bảng dưới).
5. Bước 5 – Tính Net: Net = Gross − Bảo hiểm − Thuế TNCN.

Biểu thuế lũy tiến từng phần

Thuế được tính "cắt lát": mỗi phần thu nhập rơi vào bậc nào thì chịu thuế suất bậc đó, không phải toàn bộ thu nhập chịu chung một mức.

Thực hành: tính thử lương của bạn

Nhập lương Gross và số người phụ thuộc để xem ngay con số Net, bảng phân tích bảo hiểm và thuế:

Dưới đây là ba ví dụ mẫu để bạn đối chiếu cách tính tay.

Ví dụ 1: Gross 15.000.000đ, không người phụ thuộc

• Bảo hiểm: 15.000.000 × 10,5% = 1.575.000đ.
• Thu nhập trước thuế: 15.000.000 − 1.575.000 = 13.425.000đ.
• Thu nhập tính thuế: 13.425.000 − 11.000.000 = 2.425.000đ.
• Thuế TNCN: 2.425.000 nằm trọn trong bậc 1 → 2.425.000 × 5% = 121.250đ.
• Net = 15.000.000 − 1.575.000 − 121.250 = 13.303.750đ.

Ví dụ 2: Gross 20.000.000đ, không người phụ thuộc

• Bảo hiểm: 20.000.000 × 10,5% = 2.100.000đ.
• Thu nhập trước thuế: 20.000.000 − 2.100.000 = 17.900.000đ.
• Thu nhập tính thuế: 17.900.000 − 11.000.000 = 6.900.000đ.
• Thuế TNCN (cắt lát):
  • Phần đến 5 triệu: 5.000.000 × 5% = 250.000đ.
  • Phần còn lại 1.900.000 (rơi vào bậc 2): 1.900.000 × 10% = 190.000đ.
  • Tổng thuế = 250.000 + 190.000 = 440.000đ.
• Net = 20.000.000 − 2.100.000 − 440.000 = 17.460.000đ.

Ví dụ 3: Gross 30.000.000đ, có 1 người phụ thuộc

• Bảo hiểm: 30.000.000 × 10,5% = 3.150.000đ.
• Thu nhập trước thuế: 30.000.000 − 3.150.000 = 26.850.000đ.
• Giảm trừ: 11.000.000 (bản thân) + 4.400.000 (1 người phụ thuộc) = 15.400.000đ.
• Thu nhập tính thuế: 26.850.000 − 15.400.000 = 11.450.000đ.
• Thuế TNCN (cắt lát):
  • Bậc 1 (đến 5 triệu): 5.000.000 × 5% = 250.000đ.
  • Bậc 2 (trên 5 – 10 triệu, tức 5 triệu): 5.000.000 × 10% = 500.000đ.
  • Bậc 3 (phần còn lại 1.450.000): 1.450.000 × 15% = 217.500đ.
  • Tổng thuế = 250.000 + 500.000 + 217.500 = 967.500đ.
• Net = 30.000.000 − 3.150.000 − 967.500 = 25.882.500đ.

So sánh: cùng Gross 30 triệu, nếu không có người phụ thuộc thì thu nhập tính thuế là 15.850.000đ, thuế khoảng 1.627.500đ và Net còn ~25.222.500đ. Tức một người phụ thuộc giúp bạn giảm khoảng 660.000đ tiền thuế mỗi tháng. Vì vậy đừng quên đăng ký người phụ thuộc.

Bảng tổng hợp nhanh

Tóm tắt ba ví dụ trên để bạn dễ hình dung:

Quy luật chung: lương càng cao, tỷ lệ "hao hụt" từ Gross sang Net càng lớn vì phần thu nhập trên cao rơi vào các bậc thuế cao hơn.

Tính riêng phần thuế TNCN

Nếu bạn chỉ muốn kiểm tra số thuế phải nộp ứng với một mức thu nhập tính thuế cụ thể (đã trừ bảo hiểm và giảm trừ), dùng công cụ chuyên cho thuế dưới đây:

Lưu ý: công cụ tính theo tháng. Cuối năm doanh nghiệp sẽ quyết toán lại theo tổng thu nhập cả năm, nên nếu thu nhập từng tháng không đều, số thuế tạm nộp và số quyết toán có thể chênh lệch (được hoàn hoặc nộp bù).

Một vài lưu ý khi deal lương

• Phụ cấp có thể không tính thuế hoặc không đóng bảo hiểm: Một số khoản như tiền ăn ca (trong định mức), điện thoại, công tác phí... có thể được miễn một phần. Vì vậy "lương đóng bảo hiểm" đôi khi thấp hơn tổng thu nhập thực tế.
• Deal Net thì hỏi rõ Gross tương ứng: Khi nhận lương Net, bạn nên biết Gross là bao nhiêu để kiểm tra mức đóng BHXH, ảnh hưởng đến lương hưu sau này.
• Người phụ thuộc phải đăng ký mới được giảm trừ: Có con nhỏ, cha mẹ ngoài tuổi lao động không thu nhập... đều có thể là người phụ thuộc, nhưng phải làm hồ sơ đăng ký với cơ quan thuế qua công ty.

Câu hỏi thường gặp

Lương Gross hay Net cao hơn?

Gross luôn cao hơn Net. Gross là tổng trước khi trừ; Net là số thực nhận sau khi trừ 10,5% bảo hiểm và thuế TNCN. Khoảng cách giữa hai con số càng lớn khi lương càng cao.

Bảo hiểm 10,5% tính trên lương nào?

Trên tiền lương ghi trong hợp đồng làm căn cứ đóng bảo hiểm (thường là lương Gross hoặc lương Gross trừ một số phụ cấp được miễn). Nếu lương vượt 46.800.000đ/tháng thì BHXH và BHYT chỉ tính trên mức trần 46,8 triệu, không tính trên phần vượt.

Có 2 người phụ thuộc thì giảm được bao nhiêu?

Mỗi người phụ thuộc được giảm trừ 4.400.000đ/tháng, nên 2 người là 8.800.000đ/tháng. Cộng với 11.000.000đ giảm trừ bản thân, bạn được trừ tổng 19.800.000đ trước khi tính thuế. Tùy mức lương, việc này có thể giúp tiết kiệm hàng trăm nghìn đến hơn một triệu đồng tiền thuế mỗi tháng.

Vì sao tháng này tôi bị trừ thuế nhiều hơn tháng trước dù lương như nhau?

Thường do tháng đó có thêm thưởng hoặc khoản thu nhập bất thường làm thu nhập tính thuế đẩy lên bậc cao hơn. Cuối năm, khi quyết toán theo cả năm, phần chênh lệch này sẽ được tính lại cho chính xác.

Lương 11 triệu trở xuống có phải nộp thuế không?

Nếu sau khi trừ bảo hiểm mà thu nhập còn lại không vượt mức giảm trừ bản thân 11.000.000đ (và phần giảm trừ người phụ thuộc nếu có), thì thu nhập tính thuế bằng 0, bạn không phải nộp thuế TNCN. Bạn vẫn phải đóng bảo hiểm 10,5% như bình thường.